خصوصیات یک چکاپ خوب چیست؟:
چکاپ چیست؟ چگونه چکاپ کنیم

ضرورت چکاپ را بهتر درک کنیم و بدانیم پیشگیری بهتر از درمان است

از این پس در سایت خدمات مشاوره سرطان به موضوع چکاپ و پیشگیری بیشتر می پردازیم.

شاید شما یا اعضای خانواده شما نیز از کسانی باشید که بارها و بارها برای چکاپ به پزشک مراجعه کرده اند. اما آیا هیچوقت فکر کرده اید که برای انجام یک چکاپ عمومی سلامت، لازم است چه اقداماتی انجام شود یا  انجام چکاب و ارزیابی سلامت در یک فرد به ظاهر سالم چه ضرورتی دارد؟

آیا به این موضوع فکر کرده اید که چه کسی، در کجا و با چه شرایطی باید سلامت شما را ارزیابی کند و مشکلات سلامت شما را پیدا کند یا به شما اطمینان بدهد که مشکل خاصی سلامت شما را تهدید نمی کند. در مورد هزینه هایی که برای این اقدام لازم است و سایر ویژگیهای یک چکآپ درست و علمی چطور فکر می کنید؟

اما به راستی مفهوم درست چکاپ چیست و یک فرد چگونه می تواند به وضعیت سلامتی خود پی ببرد؟

مفهوم چکاپ

چکاپ (Check up) عبارتی انگلیسی است که معنای آن در فارسی همان ارزیابی است. چکاپ در علم پزشکی به معنی انجام کلیه معاینات و آزمایشات لازم بر حسب سن و جنس فرد برای بررسی عوامل خطر و بیماری هایی است که هنوز علامت دار نشده و یا دارای علائم خفیف و نامشخصی می باشند.

نتیجه انجام چکاپ تعیین وضعیت همه ابعاد سلامت فرد از نظر جسمی ، روانی و….. است. همچنین در پایان یک چکاپ خوب، باید برنامه فرد برای حفظ تندرستی مشخص و توصیه های لازم پیشگیرانه به او ارائه و زمان بعدی مراجعه یا هر اقدام دیگری روشن شود.

چکاپ

ضرورت انجام چکاپ

برخی افراد به ضرورت ارزیابی سلامت خود اعتقاد ندارند و تا زمانی که بیماری به سراغشان نیامده، از انجام هرگونه بررسی وضعیت سلامت خود اجتناب می کنند. برخی حتی پا را فراتر گذاشته و  ترجیح می دهند که به سلامت و بیماری خود اهمیت نداده و یا از بیماری خود اطلاع نداشته باشند. شما چگونه می اندیشید؟

واقعیت آن است که سلامت زنان و مردان ۶۰-۳۰ سال که  در اغلب خانواده ها نقش والدین را نیز دارا هستند، محور سلامت خانواده و جامعه است. این گروه معمولا سلامت اعضای خانواده از کودک و نوجوان تا سالمند را مدیریت می کنند و مراقبت از آنان را به عهده دارند. تصور عمومی بر این است که میانسالان افرادی خستگی ناپذیر هستند و هیچگاه بیمارو ناتوان و از کار افتاده نمی شوند.

گاهی فرد میانسال نیز همین تصور را نسبت به سلامت خود داشته و کمترین وقت را به سلامت خود اختصاص می دهد. حتی در بعضی موارد، مردان میانسال از این هم فراتر رفته و پیشگیری از بیماری را با شان و منزلت مرد بودن مغایر می دانند.

این باورهای غلط و پندارهای نادرست شرایط را به راحتی برای لانه کردن بیماری و تجمع عوامل خطر فراهم می سازد. به نحوی که در سال های پایانی دوره میانسالی، کیفیت زندگی با مخاطرات بسیاری مواجه می شود. با توجه به وظایف سنگینی که در جامعه و خانواده به عهده میانسالان است، اگر به سلامت خود بی توجه باشند خیلی زود فرسودگی، ناتوانی، درد و بیماری به سراغشان خواهد آمد.

مراکز چکاپ

ویژگی های یک چکاپ استاندارد

  • توجه کامل به پیشگیری از بیماری های مهم و شایع: همه شما با این جمله رایج آشنا هستید: “پیشگیری بهتر از درمان است “. بسیار واضح است که چنانچه در پیشگیری و مراقبت های اولیه سرمایه گذاری مطلوب تر و بیشتری از سوی خانواده ها صورت گیرد و پیشگیری مقدم بر درمان تلقی شود، از صرف هزینه های زیاد تشخیصی و درمانی در مراحل بعدی پیشگیری خواهد شد و ازهمه مهم تر اینکه کیفیت زندگی خانواده ها در عرصه سلامت جسمی، روانی، معنوی و اجتماعی افزایش خواهد یافت.

اما پیشگیری از بیماری در عمل به چه معناست و چگونه باید به پیشگیری از بیماری بپردازیم؟

از نظر بهداشتی اقدامات پیشگیرانه عبارت است از مقابله با شرایط مضر سلامتی که موارد آن در یک چکاپ یا ارزیابی سلامت استاندارد  باید مشخص و روشن  شوند.

نوع اول پیشگیری:

برخی از این اقدامات،  اقداماتی هستند که قبل از ایجاد اختلال یا قبل از ایجاد بیماری برای پیشگیری از آن انجام می شود مانند انجام واکسیناسیون برای پیشگیری از ابتلا به کزاز یا اتخاذ شیوه زندگی سالم ( Life style) شامل تغذیه صحیح و فعالیت فیزیکی مطلوب و عدم استعمال دخانیات  به منظور پیشگیری از بیماری عروق قلبی و برخی از انواع سرطان، این گونه اقدامات برای همه افراد  جامعه ضروری است.

نوع دوم پیشگیری:

در برخی موارد پیشگیری به معنای آن است که در مراحل اولیه پیدایش بیماری، برای درمان هرچه سریعتر و پیش از گسترش آن اقدام شود. مانند انجام ماموگرافی برای تشخیص به موقع سرطان پستان و درمان به موقع آن. یا تشخیص به موقع و درمان فشار خون بالا برای پیشگیری از عارضه قلبی و کلیوی.

پیشگیری

نوع سوم پیشگیری:

در برخی موارد پیشگیری به معنای توان بخشی پس از بیماری برای کاستن از ناتوانی ها و عوارض بیماری و افزایش کیفیت زندگی است.  مانند انجام مراقبت های لازم برای افراد معلول در جهت افزایش توانمندی آنان برای کاهش مشکلات کار و زندگی، یا اقدامات درمانی در یک بیمار مبتلا به بیماری بدخیم برای افزایش توانمندی او در کنار آمدن با بیماری و افزایش کیفیت زندگی.

  • جامعیت خدمات چکاپ:

بسیاری از خانواده ها چکاپ را فقط در انجام یک آزمایش خون یا فقط اندازه گیری فشارخون خلاصه می کنند و وقتی درخواست چکاپ دارند منظورشان صرفا همین اقدامات است. آیا شما نیز همین طور فکر می کنید؟ آیا تاکنون فکر کرده اید که انجام چند تست آزمایشگاهی به تنهایی پاسخگوی بررسی سلامت شما نبوده و جواب آن هرچه باشد تعیین کننده وضعیت سلامت شما نیست؟

در خدمات چکاپ استاندارد، باید علاوه بر رسیدگی به شکایت یا بیماری فعلی مراجعه کنندگان، همه دستگاه های بدن مورد معاینه و آزمایش قرارگرفته و باتعیین وضعیت آنان در زمینه شیوه زندگی، سلامت باروری و سایر ابعاد سلامت جسمی و روانی، کلیه عوامل خطر مهم ردیابی شده و بیماری هایی که احتمال می رود در فرد وجود داشته باشد غربال شود، تا  ‌نتیجه بهتری برای برنامه ریزی سلامت فرد به دست بیاید.

  • فاصله زمانی انجام چکاپ:

برخی از افراد تصور می کنند که یک بار چکاپ برای همیشه کافی است به همین دلیل با یک بار انجام معاینات و آزمایش ها لزومی برای مراجعات بعدی نمی بینند. برعکس برخی افراد نیز با وسواس زیاد روی سلامت خود، مراجعات مکرر برای انجام چکاپ سلامت خود دارند و مکررا به انجام آزمایش های مختلف دست می زنند.

فواصل مراجعات برای انجام چکاپ باید با تکیه براصول علمی و فاصله گذاری منطقی بین دفعات مختلف مراجعه تعیین گردد. فواصل انجام مراجعات برای ارزیابی سلامت زنان و مردانی که سالم هستند یا در معرض خطر بیماری یا مبتلا به بیماری خاصی می باشند بر اساس اصول علمی  متفاوت است و نباید بر اساس سلیقه افراد تعیین شود.

  • هزینه انجام چکاپ:

برخی از افراد تصور می کنند چکاپ کامل نیازمند مراجعه به متخصصین رشته های مختلف  و انجام آزمایشات گران قیمت و تخصصی است و با این تصور یا از انجام آن می گذرند و یا هزینه های بی مورد به خانواده خود تحمیل می کنند.

متاسفانه بسیاری از افراد جامعه، سالیانه هزینه گزافی برای روش های تشخیصی مانند آزمایشات، ‌رادیولوژی، سونوگرافی پرداخت می کنند بدون این که این موارد برای پزشک ارزش تشخیصی داشته باشد. یا مراجعات مکرر تخصصی دارند که نیازی به آنها برای ارزیابی سلامت نیست.

به عنوان مثال انجام آزمایش چربی خون هر ۶ ماه یک بار برای هیچکس حتی کسانی که چربی خون بالا دارند ضرورت ندارد و در مورد افراد سالم میانسال اندازه گیری چربی خون هر سه سال یک بار کافی است. در افراد مبتلا به بیماری نیز این فواصل باید با نظر پزشک تعیین شود تا بررسی ها کاملا به موقع و هدفمند صورت گیرد.

پیشگیری
پیشگیری

چگونگی دریافت خدمات استاندارد چکاپ

حال که با خصوصیات یک چکاپ درست و منطقی آشنا شدید ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که این نوع چکاپ را کجا و چگونه می توان پیگیری نمود؟

متاسفانه بسیاری از ویژگی های فوق توسط سازمان ها یا مراکز ارائه خدمات درمانی، مطب ها و کلینیک ها ارائه نمی شود و منطبق با سلیقه و منافع  ارائه کنندگان خدمات یا علائق مراجعه کنندگان و بدون توجه به اصول و استانداردهای علمی برای آنان تصمیم گیری می شود.

کلینیک پیشگیری:

کلینیک پیشگیری مرکزی است که با هدف پیشگیری اولیه، تشخیص عوامل خطر و کنترل عوامل خطر، آموزش و توانمند سازی افراد برای خود مراقبتی در جهت پیشگیری از بیماری ها و تشخیص و درمان های عمومی و تخصصی لازم و به موقع بیماری قبل از پیدایش علائم آن تشکیل شده است و خوشبختانه در ایران نیز تاکنون تعداد معدودی با مجوز وزارت بهداشت راه اندازی شده و یا در حال راه اندازی است. خدمات فوق به صورت بسته های مختلفی از خدمات توسط یک تیم کارآمد و با تجربه از رشته های مختلف عمومی و تخصصی به مراجعه کنندگان ارائه می گردد.

بسته خدمات فوق ویژگی های چکاپ استاندارد را که برشمرده شد، دارا می باشد. این بسته خدمات با توجه به اهمیت گروه هدف و نقش این گروه در خانواده و جامعه  بر مبنای استانداردهای علمی و متناسب با شرایط مراجعه کنندگان برای مهمترین و شایعترین مشکلات، اولویت ها و نیازهای سلامت خانواده های ایرانی طراحی شده است.

همه زنان و مردان می توانند سلامت خود را با استفاده از بسته خدمتی استاندارد، علمی، جامع، مبتنی بر نیاز گروه هدف، با صرف هزینه های معقول به صورت موثر و کارآ، از کلینیک پیشگیری دریافت نمایند.

خدمات پیشگیری

در یک بسته خدمات پیشگیری جامع و کامل، موارد زیر مد نظر قرار گرفته است:

– شیوه زندگی از نظر تغذیه و عادات غذایی، ‌فعالیت جسمانی و مصرف دخانیات مورد بررسی قرار گرفته و برای اتخاذ رفتارهای سالم مشاوره انجام می شود. همچنین وضعیت ایمن سازی،‌آلرژی غذایی و دارویی و عوامل زیان آور شغلی بررسی شده و راهنمایی لازم صورت خواهد گرفت.

– سلامت باروری از نظر وضعیت بیماری های آمیزشی،‌ بیماری دستگاه تناسلی و ادراری، ناباروری، روابط زناشویی، سرطان های دستگاه تناسلی در زنان و مردان مورد بررسی قرار می گیرد و برای هریک از مشکلات اقدامات لازم انجام خواهد شد.

– سلامت عمومی از نظرسوابق بیماری ها در فرد و بستگان او بررسی شده و مخاطراتی که در فرد برای ابتلا به این بیماری ها وجود دارد، تعیین و معاینات و آ‍زمایشات ضروری انجام خواهد شد.

بیماری های مورد بررسی در چکاپ سلامت عمومی:

مانند بیماری های قلب و عروق، اعصاب و روان، بیماری های گوارشی، سرطان های مختلف، چاقی دیابت و کبد چرب، مفاصل واستخوان

در این مرکز شما پزشک خانواده خود را انتخاب می کنید تا خدمات اولیه را ارایه داده و خدمات تخصصی مورد نیاز را هماهنگ کند. باید در نظر داشته باشید که پرداختن هر هزینه ای قبل از شروع بیماری به نفع استفاده کنندگان از خدمات بوده و از هزینه های بسیار بالای درمان در آینده جلوگیری می نماید.

به این مثال توجه کنید: سالانه حدود ۶۰۰ هزار خانوار به دلیل هزینه سنگین درمان بیماری سرطان فقیر می شوند و ۳۰۰ هزار خانوار به همین دلیل زیر خط فقر می روند. در حالی که با پیشگیری از سرطان ها یا تشخیص به موقع بیماری، از صرف هزینه های گزاف فوق پیشگیری خواهد شد.

استفاده از بسته های خدمات کلینیک های پیشگیری فرصتی برای مردان و زنان فراهم می کند تا در جهت تامین بهداشت و سلامت خود کوشش نموده و از این طریق سلامتی را برای خانواده و جامعه به ارمغان بیاورند. با این امید که شما نیز یکی از افرادی باشید که چکاپ سلامت خود را به نحو استاندارد و با مراجعه به کلینیک های مجاز انجام میدهید.

با بهره مندی از خدمات جامع” کلینیک های پیشگیری” و مرکز چکاپ نعمت سلامتی  خود را پاس بداریم .

این مقاله از متن اصلی و با اجازه نویسنده تلخیص شده است.

نویسنده:

دکتر مطهره علامه: مدیر سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهارده − دوازده =