عود سرطان پستان

بزرگترین ترس در زنان مبتلا به سرطان پستان، ترس از عود سرطان پستان یعنی بازگشت مجدد بیماری است که موجب بروز نگرانی دایمی واختلالات فراوان روحی در بیمار شده و حتی میتواند بر سلامت روان خانواده نیز تاثیرگذار باشد.
نگرانی دایمی و تمرکز مداوم بر مساله عود بیماری سبب میشود تا بیمار نتواند امور روزمره زندگی را با تمرکز مطلوب انجام دهد. او هر تغییر جسمی در هر نقطه از بدن را به حساب عود و متاستاز( ایجاد سرطان در نقطه ای دیگر از بدن) گذاشته و حتی یک درد ساده قفسه سینه را به نوعی علامت بروز مجدد بیماری محسوب می کند.
بر اساس آمارهای حاصل از مطالعات مختلف تنها حدود ۳۰ % از افراد مبتلا به سرطان پستان که مراحل درمان را کامل طی کرده باشند در ۵ سال اول پس از درمان، دچار عود میشوند.
وجود سرطان پستان در ۱۰ درصد از مبتلایان ارثی است اما در ۹۰% بقیه میتواند نشاندهنده دو مطلب باشد.
  •       مبتلایان به سرطان پستان درمواجهه بیشتری با عوامل خطر قرار داشته اند.
  •      ایمنی دفاعی بدن مبتلایان به سرطان پستان به هر دلیلی کمتر از افراد سالم بوده است. زیرا بدن به طور طبیعی میتواند تا حدی سلولهای سرطانی را تشخیص داده و آنها را از بین ببرد.
با توجه به مطالب فوق پزشکان با انجام امور مختلف درمانی از قبیل جراحی و یا شیمی درمانی و یا رادیوتراپی تمام کوشش خود را به کار میبرند تا سلولهای سرطانی را در بدن از بین ببرند اما دور شدن از عوامل خطر و افزایش ایمنی دفاعی کاملا به بیمار بستگی دارد و چنانچه بیمار کوششی در جهت دوری از عوامل خطر به عمل نیاورد، کماکان ریسک عود مجدد و یا ابتلای پستان دیگر به تومور و سرطان را در خود بالا نگه می دارد.
 عوامل خطر شناخته شده درایجاد سرطان پستان که میتوان آنها را کنترل کرد عبارتند از: چاقی، عدم تحرک و فعالیت ورزشی کافی، استعمال دخانیات و مواد مخدر، استفاده از نوشیدنیهای الکلی، تغذیه نامناسب و استفاده از غذاهای فست فود و فرآوری شده، استفاده از مواد و داروهای حاوی هرمون استروژن در طی دوران زندگی، قرار دادن موبایل و وسایل اشعه زا نزدیک سینه، تحت فشار قراردادن طولانی مدت بافت پستان بوسیله استفاده از پستان بند تنگ.
[برای اطلاعات بیشتر در مورد عوامل خطر سرطان پستان به مقاله همین وب سایت به نشانی زیر مراجعه فرمایید]
در مورد عود کانسر پستان بعد از درمان باید بدانیم که:
       با اجرای جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی و هورمون درمانی، احتمال عود کم می شود ولی از بین نمی رود. لذا بیماران باید تا چند سال تحت نظر انکولوژیست باشند.
       انجام درمانهای فوق حتی شیمی درمانی احتمال ابتلا به سرطان پستان در پستان مقابل را از بین نمی برد. در حقیقت خطر ابتلا به سرطان پستان در سمت مقابل، حتی بیشتر از افراد دیگر جامعه است. لذا بیمار باید به طور مکرر تحت معاینه و بررسی از پستان مقابل قرار گیرد.
پیش آگهی سرطان پستان (Prognosis)
تعیین سیر بالینی بیماری، سرنوشت نهایی بیمار و بخصوص برخی از تصمیمات کلیدی در مورد درمان سرطان پستان، نیازمند تعیین پیش‌آگهی (دورنمای بهبودی) این بیماری است. به‌عنوان مثال، پیش‌آگهی برخی بیماران به‌ قدری مطلوب است که درمان سیستمیک برایشان غیرضروری است. از سوی دیگر در عده‌ای از مبتلایان، پیش‌آگهی‌ با درمان معمولی آنقدر ضعیف است که نیاز به درمان شدیدتری دارند.
خوب بودن پیش آگهی بدین معنی است که بیمار از شانس بقا و طول عمر خوب (پس از انجام مراحل درمانی) برخوردار است
بد بودن پیش آگهی بدین معناست که بیمار از شانس طول عمر کمتری برخوردار است و در این مواقع سعی کادر پزشکی و همچنین اطرافیان بیمار می بایست بر ارتقاء و بهبود کیفیت زندگی بیمار معطوف شود و کوشش شود تا وسایل و شرایط راحتی جسمی بیمار فراهم شود و بیمارادامه زندگی را با حداقل درد وعوارض جانبی بیماری طی کند.
[ برای آگاهی بیشتر در مورد پیش آگهی و بقای بیماران مبتلا به سرطان به مقاله همین وب سایت به نشانی زیر مراجعه فرمایید]
عوامل پیش آگهی دهنده در سرطان پستان در چند سال اخیر افزایش زیادی داشته است. علاوه بر برخی خصوصیات بالینی و آسیب شناسی مثل اندازه تومور، درجه بافت شناسی { این درجه که در برگه های پاتولوژی تحت عنوان گرید (Grade) بافتی وجود دارد، اغلب توسط بیماران به اشتباه به عنوان مرحله بیماری (Stage) محسوب میگردد }و وضعیت درگیری گره‌های لنفاوی زیربغلی  و همچنین وجود متاستاز در اندامهای دیگرکه در پیش‌آگهی سرطان پستان مؤثرند، بعضی بیومارکرها (تغییرات سطح سلول مثل PR, ER و Her2) نیزاطلاعاتی در مورد عاقبت بیماری ارائه می‌دهند.
بر اساس نتایج حاصل از یک تحقیق بزرگ درانگلسـتان، نشان داده شده اسـت بیش از ۵۰% از موارد عود سـرطان پسـتان در زنـان تا ۵ سال پس از تشخیص اولیه رخ می دهد.
منبع:
عوامل موثر در عود سرطان پستان:
۱-      سن بیمار: در بیماران با سنین بین ۲۵ الی ۳۵ سال، احتمال عود مجدد ( و یا درگیری پستان مقابل) بالاتر است.
۲-      مرحله بیماری در زمان تشخیص: در برخی از مطالعات نشان داده شده که  بیمـارانی که تومور آنها در مرحله دو (Stage II) بیماری تشخیص داده شده، شانس بقای بسیار بیشتری نسبت به بیمارانی که در مرحله سوم تشخیص داده شده اند دارند. دراغلب مطالعات، هیچ یـک از دو پیشـامد مـرگ یـا متاستاز برای بیماران با درجه بدخیمی یک (Stage I) مشاهده نشده است که این مساله اهمیت بسیار زیاد غربالگری  و زودیابی بیماری در زنان را گوشزد میکند.
عود سرطان پستان
۳-      تعداد گره های لنفی درگیر: بـه عنـوان یـک عامل موثر در بقای بدون بیماری است و در بسیاری از مطالعات تاییـد شـده اسـت. یعنی هرچه تعداد گره های لنفی ( لنف نود) آلوده که در حین جراحی از زیر بغل برداشته میشوند کمتر باشد، شانس عود بیماری نیز کمتر خواهد بود. توجه داشته باشید که چنانچه مثلأ یک بیمار دارای یک گره آلوده از ۱۲ گره خارج شده باشد، شانس عود در او کمتر از بیماری است که مثلأ از ۵ گره خارج شده دارای ۲ گره آلوده باشد
۴-      وجود متاستاز درهنگام تشخیص بیماری: که نشاندهنده پیشرفت بیماری است و برطول عمر بیمار پس از درمان تاثیر گذار خواهد بود و همچنین احتمال عود و یا متاستازهای بعدی در بیمار را افزایش خواهد داد.
متاسـتاز تومـور بـه معنای نیـاز بیمـار بـه درمان مجدد می باشد و نشانه ای از غلبه بیماری بر درمان قبلی است. وقوع متاستاز در هر مرحله از بیماری سبب کاهش طول عمر بیمار و هم چنـین پـایین آمدن کیفیت زندگی بیمار می شـود.
۵-      وضعیت تومورمارکرها: همانگونه که پیش از این ذکر شد تومورمارکرها در سرطان پستان درواقع گیرنده های مولکولی خاص سطح سلول سرطانی است که بوسیله آزمایشات ایمنو هیستو شیمی (IHC) یا در اصطلاح عامیانه آزمایشات ای آر پی آر (ER-PR)  مشخص میشوند. مطالعات متعدد نشان داده که وجود و یا عدم وجود تومورمارکرها در یک بیمار میتواند پیش آگهی بیمار را به نحو مطلوبی توجیح نماید.

نقش وضعیت گیرنده های استروژن (ER) و پروژسترون (PR) در نحوه درمان بیماران، خصوصاً نحوه پاسخ آن ها به داروهای هورمونی کاملاً شناخته شده است و بروز گیرنده های استروژن و پروژسترون به عنوان عوامل تعیین کننده پیش آگهی در سرطان پستان مقبولیتی عام یافته اند.

بیماران هرمونی ( هرمون مثبت)
برخی از انواع سرطان پستان در حضور استروژن سریعتر رشد می کنند. این نوع سرطان‌ها «گیرنده استروژن مثبت» نام دارند و ER+ نامیده می شوند.  در مورد برخی سرطانهای دیگر این مسئله در مورد هورمون پروژسترون صادق است و درنتیجه «گیرنده پروژسترون مثبت» نام دارند و به آنها PR+ گفته می شود. در اغلب موارد درجات مختلفی از هر دو گیرنده در یک بیمار وجود دارد و در مواردی نیز سلو‌ل‌های سرطانی هیچ یک از گیرنده‌های استروژنی و پروژسترونی را ندارند  (ER- , PR-) . وجود این گیرنده ها در یک تومور پستان پاسخ آن ها را به درمان های هورمونی از ۵۵ درصد تا ۸۰ درصد بالا می برد.
مطالعات نشـان دادنـد کـه اسـتفاده از درمان هـای هورمـونی مانند تاموکسی فن در زنان جوان تر و لترازول در زنـان یائسـه مبـتلا بـه سرطان پستان متعاقب درمانهای جراحی و شیمی درمانی، به طور چشمگیری خطر عود را کاهش داده و به طور قابل توجهی سالهای بقای بدون بیماری را در بیمارافزایش خواهد داد.
تومورهای پستانی که دارای هر دو گیرنده استروژن و پروژسترون باشند، بالاترین شانس بهبودی طولانی مدت بدنبال هورمون‌درمانی (حدود ۷۰ درصد) را خواهند داشت. درحالیکه احتمال بهبودی در مورد بیمارانی که تومورشان فقط یکی از دو گیرنده مذکور را داراست، حدود ۳۰ درصد است.
حتی پس از تشخیص تومور متاستاتیک نیز بیماران دارای تومور گیرنده-مثبت در مقایسه با بیماران دارای تومور گیرنده- منفی ، ۳-۲ برابر طولانی ‌تر زندگی می‌ کنند.
بیماران غیر هرمونی ( هرمون منفی)
 یکی از جالب ‌ترین و بحث ‌انگیزترین تومورماکرها که چه به عنوان عامل تعیین پیش آگهی و چه به صورت عامل تخمین زننده پاسخدهی به درمان در سرطان پستان مورد توجه فراوان قرار گرفته است HER-2 است. فعالیت بیش از حد HER-2 در حدود ۱۵-۲۰ درصد موارد سرطان پستان رخ می‌ دهد که با روش کیفی یا کمی قابل اندازه‌ گیری است. وضعیت HER-2 مثبت تخمین زننده سرعت رشد بیشتر تومور، خاصیت تهاجمی بیشتر و قدرت متاستاز بالاتر و در نتیجه طول دوره بدون بیماری کوتاه‌ تری خواهد بود. در حال حاضر در بیمارانی که شاخص Her2 در آنها ۳+ است داروی هرسپتین تجویز میشود.
حدود ۱۵% از سرطان های پستان HER2 مثبت هستند که تومور در این بیماران تمایل به رشد سریعتر و گسترش بیشتر دارد.
البته باید توجه داشت که درصد بالایی از بیماران هم هرمونی هستند و هم Her2 مثبت که تعیین پیش آگهی آنان به درصد گیرنده های هرمونشان مربوط است و در مورد این بیماران اغلب هم درمانهای هرمونی و هم داروی هرسپتین تجویز می شود.
چنانچه  سلولهای سرطانی پستان ER و یا PR منفی باشند و HER2 هم منفی باشند، به آنها سه گانه منفی ( تریپل نگاتیو) گفته می شود که این سرطان اغلب در زنان جوان تر بوجود می آید و معمولا تومور تمایل به رشد و گسترش سریع ترو رفتار تهاجمی تر از انواع دیگر سرطان پستان دارد. با توجه به منفی بودن هر سه تومورمارکرفوق در این نوع سرطان، به درمانهای معمول هم کمتر پاسخ مناسب میدهند و عود بیماری در این بیماران از همه انواع دیگر بیشتر است. در این دسته از بیماران در پیش گرفتن روش زندگی سالم (جلوگیری از چاقی، تحرک و ورزش کافی، استفاده از تغذیه سالم) کمک زیادی به جلوگیری از عود زودهنگام بیماری خواهد کرد.
 
نمودار جمعیت مبتلایان به سرطان پستان از نظر نشانگرهای توموری سلول
تومور مارکرهای دیگری از قبیل P53 و ik67 هم تاکنون شناخته شده اند که نقش مستقیم آنها در پیش آگهی و یا عود بیماری در دست مطالعه و تحقیق است.
لازم به ذکر است که عامل عمده مؤثر در نتایج متفاوت مطالعات، عوامل جمعیتی و نژادی ساکنین مناطق مختلف کره زمین است. تأثیر فاکتورهای قومی و نژادی در ظهور بیومارکرهای سرطان پستان همواره مورد توجه دانشمندان بوده است وبا وجود تحقیقات گسترده در زمینه مارکرهای مولکولی سرطان پستان، اختلافات مشاهده شده در نتایج و نیز تاثیرات عوامل جمعیتی در وضعیت این بیومارکرها اهمیت بررسی های بیشتر در مناطق گوناگون را خاطر نشان می سازد.
۶-      استرس و اضطراب:
هرچند که تاکنون نقش استرس بعنوان یک عامل خطر درایجاد سرطان پستان اثبات نشده اما بر اساس مطالعات جدید، نقش استرس بعنوان یکی ازعوامل عود سرطان پستان مورد توجه قرار گرفته است. بعبارت دیگر ترس از عود، میتواند باعث عود شود که در این رابطه لازم است بیماران با آموزش صحیح و مدیریت استرس در خودشان، از این عامل خطر مهم دوری کنند. بیمار مبتلا به سرطان به حمایت کامل خانواده و همچنین وجود ارتباط قوی و موثر با جامعه پیرامون خود و برقراری روش زندگی سالم نیاز دارد.
  
منابع:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × چهار =